بكرد ( 1 ) به تو ، و دست داد بر ايشان ، مال خود به ايشان دهيم ؟ و اللَّه لا نعطيهم الَّا السّيف ، به خداى كه ايشان را جز شمشير ندهيم . رسول - عليه السّلام - اين حديث به امتحان ايشان گفت تا ايشان را چگونه يابد . چون اين بشنيد شادمان ( 2 ) شد و بدانست كه ايشان دل قوى دارند بر كارزار ايشان . چون روز ( 3 ) دگر بود جماعتى سواران قريش بر نشستند : عمرو بن عبد ودّ العامرىّ و عكرمة بن ابى جهل و هبيرة بن ابي وهب المخزوميّان و نوفل بن عبد اللَّه و ضرار بن الخطَّاب و مرداس اخو محارب بن فهر ( 4 ) ، و سلاحها بپوشيدند و بيامدند و گرد لشگرگاه بر آمدند و گفتند : يا بنى كنانه و يا بنى عامر ( 5 ) ! ساز كارزار كنيد كه امروز پديد آيد كه سوار كيست ! و آمدند تا به كنار خندق ( 6 ) ، چون خندق ديدند - و در عرب عادت نبود - گفتند : انّ هذه لمكيدة ( 7 ) ما كانت العرب تعرفها ( 8 ) ، اين ( 9 ) كيدى است كه عرب نشناختى ( 10 ) . آنگه مضيقى [ 243 - پ ] طلب كردند و بانگ بر اسبان زدند و بجهانيدند ، و عمرو بن عبد ودّ گفت چون خندق ديد - شعر : يا لك من ( 11 ) مكيدة ما انكرك لا بدّ للملهوف من ان يعبرك و اسب را بجهاند ( 12 ) عند آن حال مسلمانان را حال ( 13 ) نماند و قوّت نماند و خوف سخت شد ، و اين آن حال است كه خداى تعالى وصف كرد : * ( وَإِذْ زاغَتِ الأَبْصارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّه الظُّنُونَا ) * - الى آخر الايات . امير المؤمنين ( 14 ) بيرون آمد با جماعتى و راه ( 15 ) بر ايشان بگرفت تا پيشتر نيايند .

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : پر بكرد ، كا : اكرام كرد . ( 2 ) . آط ، آب ، آج ، مش ، كا : شادمانه . ( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : نورى . ( 4 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : و هر . ( 5 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : يا بنى كنانة بن عامر . ( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش و . ( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب : هذا لمكيده ، مش : هذه المكيده . ( 8 ) . آب ، آج ، لب ، مش : يعرفها ، كا : لعرفها . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : آن . ( 10 ) . آط ، آب ، آج ، مش : نشناسند ، لب ، كا : نشناسند . ( 11 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بالدين ، چاپ شعرانى ( 9 / 114 ) يا كيد من . ( 12 ) . آج ، لب ، كا : بجهانيد . ( 13 ) . اساس : به صورت « مال » هم خوانده مىشود . ( 14 ) . آط ، آج ، لب ، كا عليه السلام ، آب على رضى اللَّه تعالى عنه . ( 15 ) . آط ، آب ، آج ، لب : ره .